അജു വരിക്കാട്
പതിറ്റാണ്ടുകൾ നീണ്ട ഇസ്ലാമിക ഭരണകൂടത്തിന്റെ അടിത്തറ ഇളക്കിക്കൊണ്ട് ഇറാനിൽ ജനകീയ പ്രക്ഷോഭം എട്ടാം ദിവസവും അതിശക്തമായി തുടരുന്നു. രാജ്യത്തെ 22 പ്രവിശ്യകളിലേക്ക് പടർന്ന പ്രതിഷേധം ഭരണകൂടത്തിന്റെ നിയന്ത്രണങ്ങൾക്കും അപ്പുറത്തേക്ക് വളർന്നിരിക്കുകയാണ്. പരമോന്നത നേതാവായ ആയത്തൊള്ള അലി ഖുമൈനി രണ്ടുതവണ രാജ്യത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്തിട്ടും ജനരോഷം തണുപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. മുൻകാലങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, നിലവിലെ ഭരണസംവിധാനത്തിന് പകരം രാജഭരണം പുനഃസ്ഥാപിക്കണമെന്ന ശക്തമായ ആവശ്യം തെരുവുകളിൽ ഉയരുന്നത് ഭരണകൂടത്തെ കൂടുതൽ ആശങ്കയിലാക്കുന്നു. ഇസ്ഫഹാനിലും മതപഠന കേന്ദ്രമായ ഖും നഗരത്തിലും പ്രക്ഷോഭം ശക്തിയാർജ്ജിക്കുന്നത് ഭരണകൂടത്തിന്റെ നട്ടെല്ലൊടിക്കുന്ന നീക്കമായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.
പ്രക്ഷോഭത്തെ ഉരുക്കുമുഷ്ടി ഉപയോഗിച്ച് അടിച്ചമർത്താനാണ് ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്സ് (IRGC) ശ്രമിക്കുന്നത്. സംഘർഷങ്ങളിൽ ഇതിനകം എട്ടുപേർ കൊല്ലപ്പെടുകയും നിരവധി പേർക്ക് പരിക്കേൽക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ, സൈനിക നടപടികൾ ജനങ്ങളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നതിന് പകരം പ്രക്ഷോഭത്തിന്റെ ആവേശം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ചരിത്രപരമായി ഭരണകൂടത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക കരുത്തായിരുന്ന ‘ബസാർ’ വ്യാപാരികൾ കടകളടച്ച് സമരത്തിൽ പങ്കുചേരുന്നത് ഇറാനിയൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ നിർണ്ണായകമായ ഒരു മാറ്റത്തിന്റെ സൂചനയാണ്. മുൻ രാജകുടുംബാംഗമായ റസാ പഹ്ലവിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ പ്രതിപക്ഷം ഒന്നിച്ച് അണിനിരക്കുന്നതും തെരുവുകൾ പിടിച്ചെടുക്കാനുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആഹ്വാനവും പ്രക്ഷോഭത്തിന് വ്യക്തമായ ഒരു രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യം നൽകുന്നു.
അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ ഇറാനെതിരെ രൂപപ്പെടുന്ന സമ്മർദ്ദം മറ്റൊരു വെനസ്വേലൻ മാതൃകയിലുള്ള ഭരണമാറ്റത്തിന് വഴിയൊരുക്കുമോ എന്ന ചർച്ചകൾക്കും തുടക്കമിട്ടിട്ടുണ്ട്. വെനസ്വേലൻ പ്രസിഡന്റ് നിക്കോളാസ് മഡുറോയെ അമേരിക്കൻ സൈന്യം പിടികൂടിയ സംഭവം ഇറാന്റെ കാര്യത്തിലും ആവർത്തിക്കപ്പെട്ടേക്കാമെന്ന ഭീതി നിലനിൽക്കുന്നു. “മഡുറോയ്ക്ക് പിന്നാലെ അടുത്തത് ഖുമൈനിയാണ്” എന്ന മുദ്രാവാക്യങ്ങൾ ഇറാനിലെ തെരുവുകളിൽ മുഴങ്ങുന്നത് ഈ രാജ്യാന്തര സാഹചര്യങ്ങളെ മുൻനിർത്തിയാണ്. ഈ സൈനിക നടപടിയോട് യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ പുലർത്തിയ നിശബ്ദത അമേരിക്കയ്ക്ക് ഇത്തരം നീക്കങ്ങളിൽ ലഭിക്കുന്ന പരോക്ഷമായ അന്താരാഷ്ട്ര പിന്തുണയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും ഇറാനിലെ ഭരണമാറ്റത്തിനുള്ള തങ്ങളുടെ താൽപ്പര്യം പരസ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇറാനിലെ ജനങ്ങൾ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ പാതയിലാണെന്ന് യുഎസ് അംബാസഡർ മൈക്ക് വാട്സ് പ്രസ്താവിച്ചപ്പോൾ, ഇസ്രായേൽ പ്രധാനമന്ത്രി ബെഞ്ചമിൻ നെതന്യാഹു പ്രക്ഷോഭകർക്ക് പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ഇറാന്റെ ആണവ രഹസ്യങ്ങൾ പുറത്തുവിടുകയും ചെയ്തു. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയും ഇറാനിലെ മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങൾക്കെതിരെ കടുത്ത നിലപാടാണ് സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇസ്രായേൽ ചാരസംഘടനയായ മൊസാദിന്റെ നീക്കങ്ങളും ഖുമൈനി മോസ്കോയിലേക്ക് രക്ഷപ്പെടാൻ ഒരുങ്ങുന്നുവെന്ന റിപ്പോർട്ടുകളും ഭരണകൂടത്തിന്റെ തകർച്ചയുടെ ആക്കം കൂട്ടുന്നു.
നിലവിലെ സാഹചര്യത്തിൽ ഇറാനിൽ ഭരണമാറ്റം സംഭവിക്കാൻ 80 ശതമാനത്തോളം സാധ്യതയുണ്ടെന്നാണ് അന്താരാഷ്ട്ര രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകർ വിലയിരുത്തുന്നത്. ഭരണകൂടത്തിന് പ്രക്ഷോഭകാരികളെ നേരിടാനുള്ള ശേഷി നഷ്ടപ്പെടുന്നതും പ്രതിപക്ഷത്തിന് വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ജനപിന്തുണയും ഒരു പുതിയ ഇറാൻ്റെ ഉദയത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിച്ചേക്കാം. ഖുമൈനിയുടെ ചിത്രങ്ങൾക്ക് പകരം പഹ്ലവിയുടെ ചിത്രങ്ങൾ തെരുവുകളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത് കേവലം പ്രതിഷേധമല്ല, മറിച്ച് ദശാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ട ഒരു രാഷ്ട്രീയ വ്യവസ്ഥിതിയുടെ അന്ത്യത്തിന്റെ വിളംബരം കൂടിയാണ്. വരും ദിവസങ്ങളിലെ സംഭവവികാസങ്ങൾ ഇറാനിലെ മാത്രമല്ല, മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ തന്നെ അധികാര സമവാക്യങ്ങളെ മാറ്റിമറിക്കാൻ പോന്നതാണ്.
