വെനസ്വേലൻ പ്രസിഡന്റ് നിക്കോളാസ് മഡുറോയ്ക്കെതിരെ അമേരിക്ക നടത്തിയ സൈനിക നടപടി അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ വലിയ ചർച്ചകൾക്കും ആശങ്കകൾക്കും വഴിതുറന്നിരിക്കുകയാണ്. മയക്കുമരുന്ന് കടത്ത്, ഭീകരവാദം തുടങ്ങിയ കുറ്റാരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ചുകൊണ്ട് അമേരിക്ക ഈ നീക്കത്തെ നിയമപാലന നടപടിയായി ചിത്രീകരിക്കുമ്പോഴും, ഇത് ലോകക്രമത്തിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്ന പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ആഴത്തിലുള്ളതാണ്. നാർക്കോ-ടെററിസം കുറ്റങ്ങൾ ചുമത്തി മഡുറോയെയും ഭാര്യ സിലിയ ഫ്ലോറസിനെയും പിടികൂടി ന്യൂയോർക്കിലേക്ക് വിചാരണയ്ക്കായി എത്തിച്ച ഈ നടപടി, ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ പരമാധികാരത്തിന്മേലുള്ള കടന്നുകയറ്റമാണോ അതോ നീതി നടപ്പാക്കലാണോ എന്ന ചോദ്യമാണ് ഉയരുന്നത്.
ഈ സൈനിക നടപടിയെ വാഷിംഗ്ടൺ ന്യായീകരിക്കുന്നത് മഡുറോ ഭരണകൂടം അമേരിക്കൻ സുരക്ഷയ്ക്ക് ഭീഷണിയാണെന്ന വാദത്തിലൂടെയാണ്. 2020-ൽ സതേൺ ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് കോടതിയിൽ ഫയൽ ചെയ്ത കുറ്റപത്രവും മഡുറോയെ പിടികൂടാൻ പ്രഖ്യാപിച്ച 50 മില്യൺ ഡോളർ പാരിതോഷികവും ഈ നീക്കത്തിന് പിന്നിലെ നിയമപരമായ ഒരുക്കങ്ങളായിരുന്നു. അമേരിക്കൻ സൈന്യത്തിലെ എലൈറ്റ് വിഭാഗമായ ഡെൽറ്റ ഫോഴ്സിനെ ഉപയോഗിച്ച് നടത്തിയ ഈ ഓപ്പറേഷൻ, നിയമം നടപ്പിലാക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു ‘കിനറ്റിക് ആക്ഷൻ’ (kinetic action) ആണെന്ന് അധികൃതർ അവകാശപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ യു.എൻ ചാർട്ടറിന്റെ ആർട്ടിക്കിൾ 2(4) പ്രകാരം ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്മേൽ ബലപ്രയോഗം നടത്തുന്നത് നിരോധിച്ചിരിക്കെ, ഇത്തരമൊരു ഏകപക്ഷീയമായ സൈനിക നീക്കം അന്താരാഷ്ട്ര നിയമങ്ങളുടെ നഗ്നമായ ലംഘനമാണെന്ന വാദം ശക്തമാണ്.
അന്താരാഷ്ട്ര സമൂഹം ഈ നടപടിയെ അതീവ ഗൗരവത്തോടെയാണ് വീക്ഷിക്കുന്നത്. റഷ്യ, ചൈന, ഇറാൻ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ അമേരിക്കയുടെ ഈ നീക്കത്തെ ആധിപത്യപരമായ പ്രവൃത്തിയെന്നും കൊളോണിയൽ മനോഭാവമെന്നും വിശേഷിപ്പിച്ച് അപലപിച്ചു. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ ഇതിനെ അപകടകരമായ ഒരു കീഴ്വഴക്കമായി കാണുന്നു. വെനസ്വേലയ്ക്കകത്തും ഇതിനോടുള്ള പ്രതികരണം ഭിന്നമാണ്; മഡുറോ അനുകൂലികൾ ഇതിനെ രാജ്യത്തിനെതിരായ യുദ്ധമായി കാണുമ്പോൾ, പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് മരിയ കൊറീന മച്ചാഡോ ഇതിന് പിന്തുണ നൽകുന്നത് ആഭ്യന്തര ഭിന്നതയുടെ ആഴം വ്യക്തമാക്കുന്നു. ‘സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം’ (Responsibility to Protect) എന്ന അന്താരാഷ്ട്ര സിദ്ധാന്തം ഉയർത്തിക്കാട്ടി മാനുഷികമായ ഇടപെടലിന് ശ്രമിക്കുമ്പോഴും, മയക്കുമരുന്ന് കേസുകളുടെ പേരിൽ ഒരു ഭരണത്തലവനെ പിടികൂടുന്നത് നിയമപരമായി നിലനിൽക്കില്ലെന്നാണ് ഭൂരിഭാഗം വിദഗ്ദ്ധരുടെയും അഭിപ്രായം.
അമേരിക്കയുടെ ഈ ഇടപെടലിന് പിന്നിൽ പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യങ്ങൾക്കപ്പുറം വലിയ സാമ്പത്തിക, ഭൗമരാഷ്ട്രീയ താല്പര്യങ്ങളുണ്ടെന്ന് നിരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ എണ്ണ നിക്ഷേപമുള്ള വെനസ്വേലയുടെ വിഭവങ്ങൾക്കുമേൽ നിയന്ത്രണം നേടാനുള്ള ശ്രമമാണിതെന്ന ആരോപണം ശക്തമാണ്. 1954-ലെ ഗ്വാട്ടിമാലൻ അട്ടിമറി മുതൽ 1989-ലെ പാനമ ഇടപെടൽ വരെയുള്ള യു.എസ് ചരിത്രം പരിശോധിച്ചാൽ, ലാറ്റിനമേരിക്കൻ രാജ്യങ്ങളിൽ തങ്ങളുടെ സ്വാധീനം ഉറപ്പിക്കാൻ വാഷിംഗ്ടൺ സൈനിക ശക്തിയെ ആവർത്തിച്ച് ഉപയോഗിച്ചിട്ടുള്ളതായി കാണാം. “ട്രംപ് കൊറോളറി” എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ഈ പുതിയ നയം, വൻശക്തികൾക്ക് തങ്ങളുടെ ഇച്ഛാനുസരണം മറ്റ് രാജ്യങ്ങളിൽ ഇടപെടാമെന്ന തെറ്റായ സന്ദേശമാണ് ആഗോളതലത്തിൽ നൽകുന്നത്.
ചുരുക്കത്തിൽ, വെനസ്വേലയിലെ ഈ സൈനിക നടപടി അന്താരാഷ്ട്ര നിയമവാഴ്ചയുടെ തകർച്ചയെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഒരു വശത്ത് നീതിയുടെയും സുരക്ഷയുടെയും പേരിൽ അമേരിക്ക ഈ നീക്കത്തെ ന്യായീകരിക്കുമ്പോൾ, മറുവശത്ത് അത് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള പരമാധികാര രാഷ്ട്രങ്ങളുടെ സുരക്ഷിതത്വത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. യുദ്ധാനന്തര കാലഘട്ടത്തിൽ കെട്ടിപ്പടുത്ത സമാധാനപരമായ അന്താരാഷ്ട്ര ക്രമം അപ്രസക്തമാവുകയും, കരുത്തന്റെ നീതി നടപ്പിലാക്കപ്പെടുന്ന ഒരു കാലഘട്ടത്തിലേക്ക് ലോകം നീങ്ങുകയാണോ എന്ന ആശങ്കയാണ് ഈ സംഭവം അവശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.
